Çelik Çekme Boru (Dikişsiz Boru): Teknik Özellikler ve Seçim Kriterleri
Yüksek basınç, sıcaklık ve korozyon direnci gerektiren endüstriyel uygulamaların temel malzemesi olan çelik çekme boru, halk arasında bilinen adıyla dikişsiz boru, herhangi bir kaynak birleşimi olmadan üretilir. Bu üretim yöntemi, borunun her noktasında homojen bir yapı ve maksimum mukavemet sağlar. Bu rehber; çelik çekme boru standartları, ölçüleri ve projeleriniz için doğru seçimi yapmanıza yardımcı olacak kritik bilgileri içermektedir.
1. Çelik Çekme Borunun Üstünlükleri ve Kullanım Alanları
Dikişsiz yapısı sayesinde, çekme borular özellikle basınç altında çalışılan sistemlerde tercih edilir. Kaynak dikişi olmaması, stres yoğunlaşma noktalarını ortadan kaldırır ve sızıntı riskini minimize eder.
Neden Dikişsiz Boru Tercih Edilmeli?
- Yüksek Basınç Dayanımı: Kaynaklı borulara göre iç basınca karşı çok daha dayanıklıdır.
- Homojen Yapı: Malzeme bütünlüğü sayesinde yüksek sıcaklık ve termal şoklara daha dirençlidir.
- Geniş Sıcaklık Aralığı: Kritikal akışkanların (petrol, gaz, buhar) taşınması için idealdir.
Başlıca kullanım alanları arasında petrol ve gaz hatları, kimyasal tesisatlar, buhar kazanları, hidrolik silindirler ve ısı eşanjörleri yer alır.
2. Çelik Boru Standartları ve Kaliteleri
Çekme borular, kullanıldıkları amaca göre farklı standart ve kalitelerde üretilir. Standartlar, borunun kimyasal bileşimini, mekanik özelliklerini ve test yöntemlerini belirler.
EN 10216 Serisi (Avrupa Standartları)
Bu standart, dikişsiz çelik boruları farklı amaçlar için sınıflandırır:
- EN 10216-1: Oda sıcaklığında basınç amaçlı genel uygulamalar (Örn: P235TR1, P265TR1).
- EN 10216-2: Yüksek sıcaklık uygulamaları (Örn: P235GH, P265GH).
- EN 10216-3: Alaşımlı ince taneli çelik borular.
ASTM A106 (Amerikan Standardı)
Yüksek sıcaklık ve basınç altında sıvı ve gaz taşımacılığı için en yaygın kullanılan standarttır. A, B ve C olmak üzere üç kalitede üretilir. Özellikle ASTM A106 Grade B, endüstriyel tesislerde en çok talep gören kalitedir.
3. Çelik Çekme Boru Ebatları ve Ağırlık Tablosu
Çekme borular, dış çap (OD) ve et kalınlığı (Sch – Schedule) ile tanımlanır. Et kalınlığı, borunun iç basınç dayanımını doğrudan etkileyen kritik bir parametredir. Aşağıdaki tabloda, sanayide en çok kullanılan birkaç standart ebatın 6 metre boy için yaklaşık teorik ağırlıkları ve güncel piyasa ortalama **fiyat bilgileri** yer almaktadır.
| Nominal Çap (DN) | Dış Çap (OD) | Et Kalınlığı (mm) | Metre Ağırlığı (kg/m) | Tahmini 6m Boy Fiyatı (USD/Boy) |
|---|---|---|---|---|
| DN25 (1″) | 33.40 mm | 3.38 mm | 2.48 kg/m | $ 25.00 |
| DN50 (2″) | 60.30 mm | 3.91 mm | 5.44 kg/m | $ 54.50 |
| DN80 (3″) | 88.90 mm | 5.49 mm | 11.29 kg/m | $ 113.00 |
| DN100 (4″) | 114.30 mm | 6.02 mm | 16.07 kg/m | $ 160.50 |
| DN150 (6″) | 168.30 mm | 7.11 mm | 28.26 kg/m | $ 282.00 |
| DN200 (8″) | 219.10 mm | 8.18 mm | 43.34 kg/m | $ 432.50 |
Özel Boru Ağırlık ve Maliyet Hesaplayıcı
Farklı ebatlar için yaklaşık ağırlık ve maliyetinizi hesaplayın (Çelik yoğunluğu: 7.85 kg/dm³).
4. Boru Yüzeyleri ve Ek İşlemler
Çelik çekme borular, uygulama koşullarına bağlı olarak ek yüzey işlemlerinden geçebilir. Bu işlemler, borunun ömrünü ve performansını artırır.
Yüzey İşlem Türleri
- Siyah Boru (Black Pipe): Standart üretim sonrası hali. En yaygın ve uygun maliyetli seçenektir.
- Galvaniz Boru: Dış yüzeyin çinko ile kaplanmasıyla korozyon direnci artırılır. Nemli ve dış mekan uygulamalarında kullanılır.
- Epoksi Kaplı Boru: İç ve dış korozyona karşı üst düzey koruma sağlar. Özellikle yeraltı ve agresif kimyasal hatlarında tercih edilir.
- Yağlı Yüzey: Sevkiyat ve depolama sırasında paslanmayı önlemek için hafifçe yağlanmış yüzey.
5. Projeye Uygun Çekme Boru Seçimi
Doğru boru seçimi, sadece maliyet avantajı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tesisatınızın güvenliğini ve uzun ömürlülüğünü de garanti eder. Seçim yaparken şu faktörleri göz önünde bulundurmalısınız:
- Akışkan Türü: Taşınacak maddenin (su, buhar, gaz, kimyasal) korozyon etkisi.
- Maksimum Çalışma Basıncı ve Sıcaklığı: Borunun et kalınlığı ve çelik kalitesi (A106 Gr B veya EN 10216-2 gibi) bu parametreye göre belirlenir.
- Sertifikasyon: Borunun talep edilen standartlara (API, EN, ASTM) uygun test ve malzeme sertifikalarına sahip olması gereklidir.