Doğalgaz Tesisat Borusu: Teknik Özellikler, Standartlar ve Kullanım Alanları
Doğalgaz, konutlardan büyük sanayi tesislerine kadar hayatın her alanında kullanılan hayati bir enerji kaynağıdır. Bu enerjinin güvenli ve kesintisiz taşınması, özel standartlara uygun üretilmiş çelik doğalgaz boruları ile sağlanır. Bu rehber, boruların teknik yapısını, standart ölçülerini, kalitelerini ve anlık maliyet hesaplama yöntemlerini detaylıca incelemektedir. Doğru boru seçimi, tesisatın güvenilirliği ve uzun ömrü için kritik öneme sahiptir.
Üretimde genellikle kaynaklı çelik borular (ERW – Elektriksel Direnç Kaynaklı) kullanılır. Bu borular, yüksek basınç ve sıcaklık koşullarına dayanıklı olacak şekilde tasarlanır ve sızdırmazlık testlerinden geçirilir. Özellikle bina içi ve dışı tesisatlarda, boru kalitesi ve doğru montaj prosedürleri, can ve mal güvenliği açısından birinci önceliktir. Doğalgaz borusu ve güncel fiyatları hakkında daha fazla bilgi almak için kaynaklarımızı inceleyebilirsiniz.
1. Doğalgaz Borusu Standartları ve Kalite Sınıfları
Doğalgaz boruları, ulusal ve uluslararası standartlara (TS EN 10255, TS EN 10208 gibi) uygun olmak zorundadır. Bu standartlar, borunun kimyasal bileşimini, mekanik mukavemetini ve ebat toleranslarını kesin olarak belirler. Tesisatlarda kullanılan borular genel olarak iki ana kategoriye ayrılır: Siyah Boru ve Galvanizli Boru.
Siyah Boru (EN 10255 Sınıfı)
Dış yüzeyi herhangi bir kaplama içermeyen, ham çelikten üretilen boru tipidir. Genellikle kaynaklı birleştirme ve dış ortamdan izole edilmiş (sıva altı, boyanmış veya mantolanmış) alanlarda tercih edilir. Siyah borular, doğalgaz hatlarında en sık kullanılan tiptir ve mükemmel kaynaklanabilirlik sunar.
Galvanizli Boru (EN 10255 Sınıfı L)
Siyah borunun yüzeyine sıcak daldırma yöntemiyle çinko kaplama yapılmasıyla elde edilir. Bu çinko kaplama, boruyu korozyona karşı üstün bir şekilde korur. Nemli ve korozyon riski yüksek dış mekanlarda, boya gerektirmeyen estetik tesisatlarda tercih edilir. Ancak galvanizli borular, kaynak sırasında çinko dumanı oluşturduğu için genellikle dişli bağlantı (rakor) ile kullanılır.
2. Doğalgaz Borusu Ebatları ve Ağırlık Tablosu
Doğalgaz boruları “Anma Çapı” (DN – Nominal Diameter) ile tanımlanır. Bu anma çapları, borunun iç çapına yaklaşık bir değeri ifade eder ve et kalınlığına göre dış çap değişmez. Boru uzunlukları standart olarak 6 metre (6000 mm) veya 6.4 metre olarak üretilir.
Standart Anma Çapı ve Ağırlık Karşılaştırması (6 Metre Boy İçin)
Aşağıdaki tablo, piyasada en çok kullanılan anma çaplarındaki boruların teknik özelliklerini ve 6 metre boyundaki tahmini ağırlıklarını göstermektedir. Ağırlık hesaplamasında çeliğin yoğunluğu $7.85 \text{ kg/dm}^3$ baz alınmıştır.
| Anma Çapı (DN) | Dış Çap (mm) | Et Kalınlığı (mm) | 1 Metre Ağırlığı (kg/m) | 6 Metre Boru Ağırlığı (kg/boy) |
|---|---|---|---|---|
| DN 15 (1/2″) | 21.3 mm | 2.65 mm | 1.27 kg/m | 7.62 kg |
| DN 20 (3/4″) | 26.9 mm | 2.65 mm | 1.63 kg/m | 9.78 kg |
| DN 25 (1″) | 33.7 mm | 3.25 mm | 2.50 kg/m | 15.00 kg |
| DN 32 (1 1/4″) | 42.4 mm | 3.25 mm | 3.22 kg/m | 19.32 kg |
| DN 40 (1 1/2″) | 48.3 mm | 3.25 mm | 3.68 kg/m | 22.08 kg |
| DN 50 (2″) | 60.3 mm | 3.65 mm | 5.37 kg/m | 32.22 kg |
3. Güncel Doğalgaz Borusu Maliyet Hesaplama ve Fiyat Etkenleri
Doğalgaz borusu maliyeti, tonaj bazında veya metre/boy bazında hesaplanır. Fiyatlar, dünya çelik piyasalarındaki demir cevheri ve hurda fiyatlarına, döviz kurlarına ve enerji maliyetlerine doğrudan bağlıdır. Fiyatlandırma genellikle **Siyah Boru Fiyatları** için ayrı, korozyon direnci yüksek olan galvanizli boru fiyatları için ayrı bir katsayı üzerinden yapılır.
Boru Ağırlık ve Maliyet Hesaplayıcı (Metre Başı)
İhtiyacınız olan borunun yaklaşık ağırlığını ve tahmini maliyetini hesaplayın (Baz fiyat ortalama 1.15$/kg alınmıştır).
4. Boru Üretiminde Kaynak Teknolojisi ve Testler
Doğalgaz borularının üretiminde kullanılan temel yöntem, Elektriksel Direnç Kaynağı (ERW) veya Yüksek Frekans Kaynağı (HF) teknolojisidir. Bu yöntem, boru et kalınlığına göre sac levhanın soğuk şekillendirilerek uç uca getirilmesi ve yüksek akım/frekans ile ısıtılıp preslenmesi prensibine dayanır.
Üretim Sonrası Uygulanan Zorunlu Testler
Güvenlik nedeniyle, doğalgaz boruları piyasaya sürülmeden önce çeşitli zorunlu testlere tabi tutulur:
- Tahribatsız Muayene (NDT): Kaynak hattındaki çatlak ve kusurları tespit etmek için Ultrasonik veya Eddy Current yöntemleri kullanılır.
- Hidrostatik Basınç Testi: Borunun içinden yüksek basınçlı su geçirilerek sızdırmazlık ve mukavemet kontrol edilir. Doğalgaz hatlarında bu test kritik öneme sahiptir.
- Çekme ve Eğilme Testleri: Borunun akma ve çekme dayanımı, kopma uzaması gibi mekanik özelliklerinin standartlara uygunluğu kontrol edilir.
Bu testler, boru hattının uzun yıllar boyunca güvenle hizmet vermesini garanti altına alır.
5. Doğalgaz Borusu Kullanım Yerleri ve Çevre Faktörleri
Doğalgaz boruları, sadece doğal gaz taşımacılığında değil, aynı zamanda yüksek basınçlı hava, buhar ve sulu tesisatlarda da kullanılabilir. Kullanım yerine göre borunun yüzey kaplamasına dikkat edilmelidir.
Tesisat Türlerine Göre Boru Seçimi
- Bina İçi Tesisatlar: Genellikle siyah boru kullanılır ve dış yüzeyi korozyondan korunmak için astar ve boya ile kaplanır.
- Dış Mekan (Yüzey) Tesisatlar: Özellikle nemli ve yağışlı bölgelerde galvanizli boru veya siyah boru üzerine ek korozyon koruması (poliüretan/epoksi kaplama) tercih edilir.
- Endüstriyel Hatlar: Daha yüksek basınçlar için et kalınlığı yüksek (Sch 40, Sch 80 gibi) borular veya dikişsiz çelik borular tercih edilebilir.